ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ

ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ 2003

Η ΕΥΡΩΠΗ ΜΑΣ : μοιραζόμαστε το μέλλον σε μία Κοινότητα Αξιών με πλήρη Απασχόληση και Κοινωνική Συνοχή

Μοιραζόμαστε το μέλλον σε μια κοινότητα αξιών.

Το μέλλον αυτό απαιτεί την προσπάθεια όλων, την συμμετοχή όλων, την ένταξη όλων. Σε ένα κόσμο που αλλάζει, η προσήλωση στις σταθερές αυτές αξίες είναι η εγγύηση ότι το όραμα θα είναι η αυριανή πραγματικότητα.

Η στρατηγική της Λισσαβόνας προτάσσει το όραμα μιας Ευρώπης που κατακτά την πρωτοπορία επειδή προωθεί το συγκριτικό της πλεονέκτημα - τον ανθρώπινο παράγοντα. Αυτό εξειδικεύεται στην ισότιμη και ισορροπημένη πρόοδο στην απασχόληση - μέσω της επιδίωξης της πλήρους και ποιοτικής απασχόλησης - και στην κοινωνική συνοχή - αναγνωρίζοντας τον ρόλο της ως κρίσιμου παράγοντα στη διαδικασία της ανάπτυξης. Η επιτυχία της στρατηγικής για την εξασφάλιση Ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας, βασίζεται στην συμμετοχή όλων στην διαμόρφωση και υλοποίηση της στρατηγικής αυτής, αναγνωρίζοντας τις επιμέρους ιδιαιτερότητες ως παράγοντες εμπλουτισμού της.

Τρία χρόνια μετά την Λισσαβόνα, μας προσφέρεται η ευκαιρία να επιβεβαιώσουμε τις στρατηγικές της επιλογές, να βελτιώσουμε την εστίαση της, να αξιοποιήσουμε τις ευκαιρίες που παρέχονται από την παρουσία των νέων μελών, με σαφήνεια στα μηνύματα, με βελτίωση της αποτελεσματικότητας και με την προώθηση της επιθυμητής και αναγκαίας ισορροπίας.

Στην Απασχόληση, η πρόκληση έγκειται στη διαμόρφωση νέας αναθεωρημένης Ευρωπαϊκής Στρατηγικής Απασχόλησης.

Στην Κοινωνική Συνοχή, τα τρία τελευταία χρόνια συντελούνται ξεχωριστές διαδικασίες σε κάθε κράτος μέλος στον τομέα της κοινωνικής ένταξης, των συντάξεων και της πολιτικής υγείας για όλους καθώς και της φροντίδας των ηλικιωμένων. Αυτό αποτέλεσε αφετηρία για πρόοδο, αλλά τίθεται το ερώτημα αν και με ποιο τρόπο οι διαδικασίες αυτές αποτελούν παράγοντα εμπλουτισμού του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Προτύπου, ώστε κατά ενιαίο τρόπο να μπορεί η κοινωνική προστασία να συντελέσει καταλυτικά στην ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την κοινωνική συνοχή της Ευρώπης και, συνακόλουθα, στην ευημερία των Ευρωπαίων πολιτών.

1. Ο εκσυγχρονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Μοντέλου

Η Ελληνική Προεδρία θεωρεί, σύμφωνα και με την στρατηγική της Λισσαβόνας, ότι ο εκσυγχρονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Μοντέλου, αποτελεί μία ύψιστη προτεραιότητα. Ενόψει ιδιαιτέρως της διεύρυνσης και των νέων συνθηκών που διαμορφώνονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση και έχουν ως κύριο χαρακτηριστικό την μεγέθυνση των κινδύνων των οικονομικών ανισοτήτων, η ύπαρξη ισχυρής κοινωνικής στρατηγικής είναι αναγκαία. Οι νέες προκλήσεις, όπως είναι η γήρανση του πληθυσμού και οι περιφερειακές ανισότητες, οι διακρίσεις ως προς το φύλο και τις ευαίσθητες κοινωνικά ομάδες και η συνεχιζόμενη εισροή μεταναστών απαιτούν λύσεις αποτελεσματικές για τις κοινωνίες και τις οικονομίες της Ευρώπης. Ο απαιτούμενος εκσυγχρονισμός αφορά τις πολιτικές για την απασχόληση και τις πολιτικές στην κοινωνική προστασία και πρόνοια. Είναι φανερό ότι η μη ύπαρξη αποδοτικής κοινωνικής πολιτικής προκαλεί εκτός του κοινωνικού και σοβαρό οικονομικό κόστος.

2. Η υπεράσπιση των στόχων της Λισσαβόνας

Η Στρατηγική της Λισσαβόνας όρισε, μεταξύ άλλων, ως στόχο για το 2010 το ποσοστό απασχόλησης στην Ε.Ε το 70 % συνολικά και 60 % για τις γυναίκες και τον παράλληλο εκσυγχρονισμό του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Μοντέλου και των συστημάτων κοινωνικής προστασίας. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Στοκχόλμης (2001) συμπλήρωσε τους στόχους της Λισσαβόνας με ενδιάμεσους στόχους για το ποσοστό απασχόλησης έως το 2005: 67 % συνολικά και 57 % για τις γυναίκες. Επιπλέον, τέθηκε ο νέος στόχος του 50% για το ποσοστό απασχόλησης των μεγαλύτερων σε ηλικία ατόμων (για το 2010). Προηγούμενα Ευρωπαϊκά Συμβούλια έχουν εξειδικεύσει ποιοτικούς και ποσοτικούς στόχους, μέσα και διαδικασίες για την Απασχόληση και την Κοινωνική Συνοχή στα πλαίσια της Στρατηγικής της Λισσαβόνας. Στην διάρκεια της Ελληνικής Προεδρίας είναι ανάγκη να επιβεβαιωθεί η εμπιστοσύνη και η εμμονή στην Στρατηγική της Λισσαβόνας αλλά ταυτόχρονα να ενισχυθεί, σε συνθήκες οικονομικής επιβράδυνσης και με δεδομένη την επικείμενη διεύρυνση, η αποτελεσματικότητα της. Εν κατακλείδι, χρειάζεται ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του κοινωνικού άξονα της Λισσαβόνας διότι πέραν της αυθύπαρκτης σημασίας του συνδέεται άρρηκτα με την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρωπαϊκής Οικονομίας.

3. Αναθεώρηση της ΕΣΑ και Συγχρονισμός Οικονομικής Πολιτικής και Ευρωπαϊκής Στρατηγικής Απασχόλησης

Όσον αφορά την Αναθεώρηση της ΕΣΑ και τον Συγχρονισμό Οικονομικής Πολιτικής και ΕΣΑ, και στην βάση της συμφωνίας που επετεύχθη στη διάρκεια της Δανικής Προεδρίας, η Ελληνική Προεδρία υποστηρίζει την ανάγκη αυτονομίας, συντονισμού και συμπληρωματικότητας μεταξύ των δύο διαδικασιών, με κυρίαρχο το ρόλο του Συμβουλίου Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων στην πολιτική Απασχόλησης και του Συμβουλίου Οικονομίας και Οικονομικών στην Οικονομική Πολιτική. Ο συγχρονισμός τους θεωρείται αναγκαίος ώστε να βελτιωθεί η συνεκτικότητα και η αποτελεσματικότητα των πολιτικών με στόχο και την αύξηση της Απασχόλησης .

Αναθεώρηση

Το Εαρινό Συμβούλιο επί Ελληνικής Προεδρίας θα ασχοληθεί συνολικά με την κατεύθυνση της Αναθεώρησης της ΕΣΑ. Προτεραιότητα δίνεται στην ανάγκη απλοποίησης της ΕΣΑ χωρίς να αποδυναμωθεί το περιεχόμενό της. Η ΕΣΑ με αντιμετώπιση των νέων προκλήσεων, αλλά και των διαφοροποιήσεων που θα προκύψουν από τη διεύρυνση θα πρέπει να επιτύχει τον στόχο για περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας. Τις θέσεις εργασίας πρέπει να τις χαρακτηρίζει η ποιότητα στην εργασία με έμφαση στην ισορροπία μεταξύ ευελιξίας & ασφάλειας σε συνάρτηση με την ανταγωνιστικότητα της παραγωγής . Θα πρέπει να εντείνουμε τις προσπάθειές μας για περισσότερες και αποτελεσματικότερες επενδύσεις στο ανθρώπινο δυναμικό , με συμμετοχή του δημόσιου αλλά και του ιδιωτικού τομέα της οικονομίας και ουσιαστική και ενεργό συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων. Παράλληλα θα επιδιώξουμε την ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας -ιδιαιτέρως των νέων και των γυναικών - και την στήριξη των ΜΜΕ . Η μείωση της ανεργίας, η άμβλυνση του χάσματος μεταξύ των δύο φύλων και των εν γένει ανισοτήτων στην αγορά εργασίας, η ένταξη και η απασχόληση των μεγάλης ηλικίας ανέργων όπως η αντιμετώπιση των προβλημάτων που προκύπτουν από την παραοικονομία, η αδήλωτη εργασία καθώς και η ένταξη των μεταναστών είναι θέματα που θα μας απασχολήσουν ιδιαίτερα.

Παράλληλα δίνουμε προτεραιότητα στην μεγαλύτερη κινητοποίηση και τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στον σχεδιασμό και την εφαρμογή της ΕΣΑ. Όσον αφορά τις νέες κατευθυντήριες γραμμές θα εξετασθεί αφενός ο αριθμητικός περιορισμός τους και η βελτίωση των στοχεύσεων και της αποτελεσματικότητας τους, χωρίς να θιγεί το ευρύ πεδίο εφαρμογής της ΕΣΑ. Αφετέρου θα εξεταστεί η ετήσια παρακολούθηση των Εθνικών Σχεδίων Δράσης που θα εστιάζει στην εφαρμογή και θα συνδέεται με την Στρατηγική της Λισσαβόνας με βάση μεσοπρόθεσμους ορίζοντες προγραμματισμού.

4. Κοινωνική Προστασία και την Κοινωνική Συνοχή: Υπεράσπιση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Μοντέλου

Η Ελληνική Προεδρία αναγνωρίζει την ανάγκη υιοθέτησης Ενιαίας Διαδικασίας της Πολιτικής για την Κοινωνική Προστασία και την Κοινωνική Συνοχή στην ΕΕ, που θα περιλαμβάνει όλες τις επιμέρους πολιτικές και τους στόχους τους.
Με δεδομένη την ανάγκη ο άξονας της Κοινωνικής Συνοχής της Διαδικασίας της Λισσαβόνας να συμβάλλει ουσιαστικά στην ενθάρρυνση της προσπάθειας για Ανταγωνιστικότητα και Απασχόληση στην Ευρώπη, θεωρούμε επιθυμητή την απλοποίηση και την ενοποίηση των διαδικασιών -είτε βρίσκονται σε εξέλιξη είτε σχεδιάζονται- για την κοινωνική ένταξη, τις συντάξεις, την υγεία, την μακροχρόνια φροντίδα των ηλικιωμένων σε μία πορεία προς την ενιαία ανοικτή μέθοδο συντονισμού. Μια τέτοια πρωτοβουλία σέβεται την αρχή της επικουρικότητας αλλά και αναδεικνύει την προστιθέμενη αξία των παρεμβάσεών μας καθώς και τις κοινές αρχές του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Μοντέλου.

Η Ελληνική Προεδρία προτίθεται να δώσει έμφαση στις εξής κατευθύνσεις:

Την ανάδειξη της κατάρτισης από τα Κράτη Μέλη των Εθνικών Σχεδίων Δράσης για την κοινωνική ένταξη μέσω μεταξύ άλλων της ευαισθητοποίησης της κοινής γνώμης και της κοινωνίας των πολιτών. Η παρακολούθηση της προόδου με βάση τους δείκτες θα πρέπει να διασφαλίζει ταυτόχρονα την ποιότητα ζωής των ατόμων που βρίσκονται σε κίνδυνο κοινωνικού αποκλεισμού.

Την επιβεβαίωση του τρίπτυχου του Λάκεν " Επάρκεια - Βιωσιμότητα - Εκσυγχρονισμός" για τα ασφαλιστικά συστήματα και την υποστήριξη των μεταρρυθμίσεων των συνταξιοδοτικών συστημάτων, ώστε να ανταποκριθούν στις μελλοντικές προκλήσεις μεταξύ άλλων της δημογραφικής γήρανσης του πληθυσμού. Βασική επιδίωξη αποτελεί η εξασφάλιση της οικονομικής βιωσιμότητας μέσω και της μεγαλύτερης συμμετοχής στην αγορά εργασίας και της αποθάρρυνσης της πρόωρης συνταξιοδότησης (ενεργό γήρανση). Παράλληλα θα γίνει προσπάθεια για τη διερεύνηση της σχέσης αλληλοστήριξης μεταξύ επάρκειας βιωσιμότητας και εκσυγχρονισμού λαμβάνοντας υπόψη τις κοινές πολιτισμικές και κοινωνικές αξίες των πολιτών, όπως αυτές αναδείχθηκαν ιστορικά. Σημείο κλειδί, αποτελεί η επιτυχής προσαρμογή των ασφαλιστικών συστημάτων στα νέα δεδομένα της αγοράς εργασίας και σε αποδοτικές πρακτικές και τρόπους διαχείρισης, πό διαδικασίες τριμερούς διαλόγου με τους κοινωνικούς εταίρους.

Την εξασφάλιση συνέργιας μεταξύ κοινωνικών και οικονομικών παραγόντων που θα μπορούσε να εγγυηθεί η συνέχιση της ανοικτής μεθόδου συντονισμού στο ζήτημα των συντάξεων. Στο πλαίσιο αυτό σημαντικό ρόλο θα παίξει η αποτύπωση της προόδου που έχει γίνει στα Κράτη Μέλη, όσον αφορά στις στρατηγικές κατευθύνσεις για τις μεταρρυθμίσεις και η διατύπωση των αρχών που διέπουν τα συνταξιοδοτικά συστήματα, όπως αυτές διατυπώθηκαν στις εκθέσεις στρατηγικής.

Το συνυπολογισμό του συστήματος υγείας ως τμήμα της κοινωνικής πολιτικής, όπως προκύπτει από τα ερωτηματολόγια για το σύστημα υγείας και τη μακροχρόνια φροντίδα των ηλικιωμένων.

Τον εντοπισμό κοινών σημείων και συνεργιών μεταξύ των ανωτέρω διαδικασιών αλλά και άλλων όπως αυτών των Εθνικών Σχεδίων Δράσης για την Απασχόληση, για παράδειγμα διασύνδεση απασχόλησης και κοινωνικής προστασίας.

Την ένταξη των θεμάτων φύλου στις λοιπές πολιτικές της ΕΕ καθώς και στις υπόλοιπες συνθέσεις του Συμβουλίου (Gender mainstreaming για το οποίο η Ελληνική Προεδρία, θα προτείνει να υπάρξει ετήσια επισκόπηση των θεμάτων στο εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο).

Τέλος με αφορμή την ανακήρυξη του 2003 ως Ευρωπαϊκού Έτους των Ατόμων με Αναπηρίες η Ελληνική προεδρία προτίθεται να συμβάλλει στην ενίσχυση της ευαισθητοποίησης , στην διασφάλιση της ισότητας των ευκαιριών σε όλους τους τομείς και στον εντοπισμό και τον περιορισμό ως την εξάλειψη των εμποδίων που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρίες.

Η διαδικασία ενδιάμεσης επισκόπησης της Ατζέντας Κοινωνικής Πολιτικής 2000-2005 εντός του 2003, παρέχει την δυνατότητα να συμμετάσχουν όλοι οι συντελεστές της κοινωνικής πολιτικής σε ευρωπαϊκό επίπεδο σε έναν ανοικτό και αποδοτικό διάλογο που σύμφωνα με τον ευρύτερο προσανατολισμό της Ελληνικής Προεδρίας είναι δυνατόν να συμβάλλει προς την υιοθέτηση Ανοικτής Μεθόδου Συντονισμού για την κοινωνική προστασία και την κοινωνική πολιτική. Χωρίς την αναστολή της προόδου των επιμέρους διαδικασιών που είναι σε εξέλιξη θα πρέπει πρώτα να συμφωνήσουμε στο επιθυμητό, μετά να εξεταστούν η τυχόν αναθεώρηση και η κωδικοποίηση των διαδικασιών με παράλληλη ανταλλαγή πληροφοριών και τέλος να οριστούν οι διαδικασίες υλοποίησης της ανοικτής μεθόδου συντονισμού.

Το Νομοθετικό Έργο

Η Ελληνική Προεδρία καλείται να συμβάλει στην ομαλή πρόοδο του νομοθετικού έργου της ΕΕ με την προαγωγή συμφωνιών για σειρά θεμάτων μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται:

  • Οι Όροι εργασίας των εργαζομένων με καθεστώς προσωρινής απασχόλησης. Νομική βάση: Άρθρο 137 παρ. 2 και άρθρο 251 της ΣΕΕ.
  • Η Πρόταση Κανονισμού του Ε. Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης. όσον αφορά τα κεφάλαια 2 ''αναπηρία'' και 3 ''συντάξεις γήρατος και επιζώντων'' καθώς επίσης και το κεφάλαιο 8 για τις ''ειδικές παροχές'' (μη ανταποδοτικές παροχές) του Τίτλου ΙΙΙ. Νομική βάση: Άρθρο 42 και άρθρο 251 της ΣΕΕ.
  • Η θεσμοθέτηση της Τριμερούς Κοινωνικής Συνόδου Κορυφής. Νομική βάση: Άρθρο 209 η 308 της ΣΕΕ.
  • Η Ευρωπαϊκή κάρτα ασφάλισης υγείας .Νομική βάση: Άρθρο 42 και άρθρο 251 της ΣΕΕ.
  • Η Πρόταση οδηγίας για τα Ευρωπαϊκά Σωματεία όσον αφορά το ρόλο των εργαζομένων. Νομική βάση: Άρθρο 44 και άρθρο 251 της ΣΕΕ.
  • Η Πρόταση για τη ρύθμιση των κανόνων που θα διέπουν το ρόλο των εργαζομένων στις υποθέσεις των Ευρωπαϊκών Συνεταιριστικών Εταιριών. Παραμένει σε εκκρεμότητα το θέμα της νομικής βάσης.
  • Η Πρόταση Οδηγίας του Ε. Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την προστασία των εργαζομένων από κινδύνους που οφείλονται στην έκθεση τους σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία. Νομική βάση: Άρθρο 137 παρ.2 και 251 της ΣΕΕ.

  • Η Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για την συγκρότηση Συμβουλευτικής Επιτροπής για την ασφάλεια, την υγιεινή και την προστασία της υγείας στον χώρο εργασίας. Νομική βάση: Άρθρο 202 της ΣΕΕ.
  • Η Πρόταση Οδηγίας περί ίσης μεταχείρισης σε τομείς άλλους από αυτούς της απασχόλησης και του επαγγέλματος, με βάση το άρθρο 13 της Συνθήκης.